Nitrolu Motorlarda Karbüratör Ayarı

Fahrettin GökmenYukarıdaki başlıktan da anlaşılacağı gibi burada nitro ve alkol karışımı yakıtla çalışan motorların karbüratör ayarının nasıl yapılacağını anlatacağım. Bu tip motorlara nitro motorlar diyoruz. Öncelikle şunu belirtmek istiyorum. Motorlar üzerindeki iğne valfler için kısın, fakirleştirin yada kapatın dediğimizde bu iğnenin saat yönünde (sağa) çevrilerek yakıt akışının azaltılması anlamındadır. Açın yada zenginleştirin dediğimizde bu iğnenin saat yönünün tersine (sola) çevrilerek yakıt akışının artırılması anlamındadır.

Nitro motorlarda üç tip karbüratör vardır. Birincisi ve en çok kullanılanı iki iğneli tiptir. İkinci tür ise 3 iğneli olandır. Günümüzde fazla yoktur. Üçüncü tür ise airbleed tip olan tek iğneli karbüratördür. Bu tip motorlar günümüzde az olmasına rağmen hala üretilmektedir. Bu tip karbüratörü olan motorları kesinlikle tavsiye etmiyorum. Şimdi kısaca size karbüratör ayarlarından bahsedeyim.

Tek İğneli Karbüratörler

Adından da anlaşıldığı üzere üzerinde ayar yaptığınız tek bir iğne vardır. İkinci bir iğne daha vardır ancak bu hava ayarı içindir.

Tek iğneli karbüratörBu tip karbüratörlerde ayarı şu şekilde yaparız. Önce yüksek hız ayar iğnesini 2-3 tur civarı açın. Motoru çalıştırın. Motor çalışmazsa yüksek hız iğnesini yarım tur daha kapatarak tekrar deneyin. Yine çalışmazsa yarım tur daha kapatın. Bu ayar motordan motora değişebilir. Motor çalıştığında muhtemelen zengin çalışacaktır. Sonra gaz kelebeğini tam açarak motoru maksimuma çıkarın. Yüksek ayar hız iğnesinden motorun maksimum devrini ayarlayın. Bu noktada motor sesi kesintisiz ve arı vızıldaması gibi olmalı. Hafif öksürüyorsa zengin demektir. Uçağın burnunu hızla yukarı 90 derece kaldırın. Bu durumda motor devriniz artmamalı ve sabit kalmalıdır. Motor devri artıyorsa yüksek hız iğneniz açık, stop ediyorsa yada devir düşürüyorsa iğneniz fazla kısık demektir. Biraz açarak yada kısarak  motor devrinin sabit kalmasını ayarlayın. Bu durumda acele etmeyin. İğneği 1/8 tur kısarak yada açarak ayar yapın. Her ayardan sonra motorun reaksiyon vermesi için bekleyin. Maksimum devir ayarını yaptıktan sonra motor devrini yavaşça rölantiye alın ve motor devrinin sabitlenmesini bekleyin. Sonra uçağınızın burnunu 15 derece kadar yukarı kaldırın ve motoru gözleyin. Eğer motorunuz bu durumda devir artırıyorsa airbleed (hava ayar iğnesi) fazla kapalıdır. Uçağı düz duruma getirin ve hava ayar iğnesini yarım tur açın. Bu işlemi motor düzgün çalışıncaya kadar yani uçağın burnu havaya kalktığında motor devri değişmeyinceye kadar tekrar edin. Eğer uçağın burnunu 15 derece kadar havaya kaldırdığınızda motorunuz stop ediyor yada devir kaybediyorsa hava ayar iğnesi fazla açık demektir. Uçağın burnunu düzeltip motorun devrinin düzelmesini bekleyin. Hava ayar iğnesini yarım tur kapatın. Bu işleme motor düzgün çalışıncaya kadar yani uçağın burnu havaya kalktığında motor devri değişmeyinceye kadar tekrar edin. Bu ayarları motoru durdurmadan yaparsanız pervaneye elinizi kaptırmamaya dikkat edin.

İki İğneli Karbüratörler

İki iğneli karbüratörGünümüzde en çok kullanılan karbüratör tipidir. Yakıt ayarı için üzerinde iki tane iğne vardır. Birisi yüksek ayar hız iğnesi diğeri ise rölanti ayarı (göbek ayarı) iğnesidir. Çoğu arkadaş bu rölanti iğnesi ile ayar yapmaktan çekinmektedirler. Oysa motorun düzenli çalışmasını, düzenli devri alıp vermesini ayarlayan iğnedir. Bu iğne ayarsızsa motorunuz düzgün çalışmaz. Gaz verdiğinizde motorunuz ya stop eder yada  geç devir alır. Eğer rölanti ayar iğneniz fazla açık ise rölantide motorunuza fazla yakıt gelir ve motorunuz tüm yakıtı yakamaz. Devir düşük olduğu için bu fazla yakıtı dışarıda atamaz. Bu fazla yakıt motorun içinde birikir. Sizde rölantide bir miktar motoru çalıştırıp birden gaz verdiğinizde motor içinde biriken yakıt miktarına göre ya geç devir alır yada çok fazla biriktiyse yanma odasına giden bu fazla yakıt bujiyi soğuyup motoru stop ettirir. Aksine fazla kapalı ise motoru rölantiye aldığınızda kapalı olma durumuna göre ya hemen stop eder yada ilk gaz verdiğinizde hiç devir almadan stop eder. Oysa ayarı çok kolaydır.

İki iğneli motor karbüratörüKısaca ayarını anlatalım. Önce yüksek hız ayar iğnesini 2-3 tur civarı açın. Motoru çalıştırın. Motor çalışmazsa yüksek hız iğnesini yarım tur daha kapatarak tekrar deneyin. Yine çalışmazsa yarım tur daha kapatın. Bu iğne açıklığı ayarı motordan motora değişebilir. Motor çalıştığında muhtemelen zengin çalışacaktır. Sonra gaz kelebeğini tam açarak motoru maksimuma çıkarın. Yüksek ayar hız iğnesinden motorun maksimum devrini ayarlayın. Bu noktada motor sesi kesintisiz ve arı vızıldaması gibi olmalı. Hafif öksürüyorsa zengin demektir. Uçağın burnunu hızla yukarı 90 derece kaldırın. Bu durumda motor devriniz artmamalı ve sabit kalmalıdır. Motor devri artıyorsa yüksek hız iğneniz açık, stop ediyorsa yada devir düşürüyorsa iğneniz fazla kısık demektir. Biraz açarak yada kısarak  motor devrinin sabit kalmasını ayarlayın. Bu durumda acele etmeyin. İğneği 1/8 tur kısarak yada açarak ayar yapın. Her ayardan sonra motorun reaksiyon vermesi için bekleyin. Kesintisiz motor devrini ayarladıktan sonra uçağınız düz durumda iken gaz keserek motoru rölantiye düşürün. Motor rölantide çalışırken motor sesini dinleyin. Motorunuz düzgün ve devir değiştirmeden çalışmalıdır. Eğer motorunuz düzgün çalışmıyor devir düşürüyorsa rölanti ayar iğneniz fazla açık demektir. Ayrıca motora ani gaz verdiğinizde motor anında devri yükseltmeyip yavaş yavaş devri yükseltecektir. Bu durumda rölanti ayar iğnesini kapatın. Ancak bu ayarı birden değil 1/8 tur şeklinde yapın. Her ayardan sonra motorun reaksiyon vermesi için bekleyin. Bu şekilde motor rölantide devir düşürmeyinceye ve ani gaz verdiğinizde anında devir alıncaya kadar ayar yapın. Bunun aksine motorun devrini yüksek hızdan rölantiye aldığınızda motor aniden duruyorsa yada durmayıp siz ani gaz verdiğinizde hiç devir almayıp aniden duruyorsa rölanti ayar iğneniz çok kapalı demektir. Bu durumda rölanti ayar iğnesini açın. Ancak bu ayarı birden değil 1/8 tur şeklinde yapın. Her ayardan sonra motorun reaksiyon vermesi için bekleyin. Bu şekilde motor rölantide devir düşürmeyinceye ve ani gaz verdiğinizde anında devir alıncaya kadar ayar yapın. Bu ayarları motor çalışırken yapabilirsiniz. Ancak çok dikkatli olun. Elinizi pervaneye kaptırmayın. Rölanti ayar iğnesinin bu ayarlarını yaptıktan sonra motoru tam gaz yapıp  uçağın burnunu aniden havaya kaldırarak tekrar tam gaz ayarını kontrol edin. Eğer rölanti iğneniz önceden fazla açıksa, siz ayar yaptıktan sonra yüksek hız iğnesi bundan etkilenecektir. Bu yüzden yüksek hız ayarını kontrol edip gerekiyorsa tekrar ayarlayın.

Üç İğneli Karbüratörler

Günümüzde bu tip motorlara pek rastlamazsınız. Ayarları iki iğneli Karbüratörler gibidir. Sadece orta devirde ayar yapmak için üçüncü bir iğne vardır.Orta devir ayarı bu iğne ile yapılır.

Kazasız-kırımsız uçuşlar dileği ile selamlar.
 
Buradasınız: Ana Sayfa MAKALELER Genel Bilgiler Nitrolu Motorlarda Karbüratör Ayarı